30 वास्तुशास्त्रका अत्यावश्यक नियमहरू

वास्तुशास्त्र के हो?

वास्तुशास्त्र एक प्राचीन हिन्दू वास्तु विज्ञान हो जसले भवनको बनावट, दिशा, ऊर्जा सन्तुलन र जीवनमा सकारात्मक प्रभाव ल्याउने नियमहरू बताउँछ। घर निर्माण वा डिजाइन गर्दा वास्तु नियमको पालना गरेमा घरमा सुख, समृद्धि, स्वास्थ्य र शान्ति रहन्छ।

30 महत्वपूर्ण वास्तुशास्त्र नियमहरू

1. शौचालयको दिशा
शौचालयको सिट उत्तर–दक्षिण दिशामा राख्नुपर्छ। यसलाई उत्तर–पश्चिम वा दक्षिण–पूर्व कुनामा पनि राख्न सकिन्छ।

2. फोहोरको व्यवस्थापन
फोहोरको भाँडो प्रवेशद्वार, सडक बत्ती, वा खम्बाको अगाडि राख्न हुँदैन।

3. भान्सा, शौचालय र पूजाघरको दूरी
यी तीनवटालाई एक–अर्काको नजिक राख्नाले नकारात्मक ऊर्जा आउँछ। दूरी कायम राख्नुपर्छ।

4. घरको उचाइ सन्तुलन
नैऋत्य (SW) बाट ईशान (NE) दिशातर्फ घरको उचाइ घट्दै जानु शुभ हुन्छ।

5. प्रवेशद्वारमा मूर्ति
मुख्य ढोकामा सकारात्मक प्रतीक वा देवी–देवताहरूको मूर्ति राख्न शुभ मानिन्छ।

6. ईशान कोण सफा राख्ने
उत्तर–पूर्व कोण (ईशान) सधैं सफा, पवित्र र खुल्ला राख्नुपर्छ।

7. किराहरूबाट सुरक्षा
घर वरिपरि किराहरू धेरै भएमा समुद्रको नून मिलाएको पानी छर्नु राम्रो उपाय हो।

8. पढाइको दिशा
विद्यार्थीहरूले उत्तर वा पूर्व दिशातर्फ फर्केर पढ्नुपर्छ।

9. बिम (beam) मुनि नबस्ने
बिमको ठीक मुनि सुत्न वा बस्नाले मानसिक दबाव आउँछ।

10. अशान्त चित्र नहुनु
मुख्य कोठामा युद्ध, हिंसा, अपराध आदिको चित्र राख्न नहुने।

11. रूखको छाया
मुख्य भवनमा ठूलो रूखको छाया पर्नु अशुभ मानिन्छ।

12. पानीको निकास
वर्षा वा नालीको पानी उत्तर–पूर्व दिशातर्फ बग्नुपर्छ।

13. पूजाघरको स्थान
सिँढीको माथि वा तल पूजाघर वा शौचालय राख्न हुँदैन।

14. रूखको छाया दिनको समयमा
बिहान ९ बजेदेखि ३ बजेभित्र घरमा रूखको छाया पर्नु अशुभ हुन्छ।

15. गर्भवतीको सुत्ने दिशा
गर्भवती महिलाले पूर्वतर्फ शिर राखेर सुत्दा राम्रो हुन्छ।

16. सिँढीको ढोका
सिँढीको ढोका पूर्व वा दक्षिण दिशामा हुनुपर्छ।

17. हावाको निकास
उत्तर–पश्चिम दिशाबाट हावा निकास (भेन्टिलेसन) गर्नु शुभ हुन्छ।

18. माटो परिवर्तन
भवन निर्माण गर्नु अघि जग्गाको माटो परिवर्तन गर्नु भूमिगत दोष हटाउन सहयोगी हुन्छ।

19. ईशान कोणमा शौचालय निषेध
ईशान कोणमा शौचालय वा फोहोर राख्नाले नकारात्मक प्रभाव पार्छ।

20. मुख्य ढोका
उत्तर वा पूर्व दिशामा मुख्य प्रवेशद्वार हुनु उत्तम। बीचमा ढोका भए कुलनाश हुन सक्छ।

21. गृहस्वामीको कोठा
गृहस्वामीको सुत्ने कोठा दक्षिण–पश्चिम (नैऋत्य) मा राख्नुपर्छ।

22. घरको विस्तार
चारै दिशामा विस्तार गर्दा राम्रो हुन्छ, तर दक्षिण–पूर्व वा दक्षिण–पश्चिम मात्रमा विस्तारले समस्या ल्याउँछ।

23. शयनकक्षमा विषादी निषेध
शयनकक्षमा पेय पदार्थ, कीटनाशक औषधि राख्नु हुँदैन।

24. भूमिगत जल भण्डार
उत्तर–पश्चिम दिशामा पानीको ट्यांकी राख्नाले अशान्ति र धनहानि हुन्छ।

25. गौशाला
गौशाला उत्तर–पश्चिम दिशामा राख्न सकिन्छ।

26. झ्याल र ढोका
पूर्व वा उत्तर दिशामा झ्याल–ढोका धेरै भएमा राम्रो हुन्छ।

27. जग्गाको ढलान
जग्गाको ढलान उत्तर वा पूर्व दिशामा हुनुपर्छ।

28. पूजाको दिशा
पूजा गर्दा ईशान, उत्तर वा पूर्व दिशातर्फ फर्किनुपर्छ।

29. दक्षिणमुखी निस्किने ढोका
घरबाट बाहिर निस्किने ढोका दक्षिणमुखी भएमा हानि हुन सक्छ।

30. ईशान कोण ठूलो हुनु
ईशान कोण अरूभन्दा ठूलो भएमा शुभफल प्राप्त हुन्छ, सानो भएमा कष्ट आउँछ।

अरू पनि पढ्नुस्

नेपालमा वास्तुशास्त्र र विश्वभरिका पुराना वास्तुकला परम्पराहरू

निष्कर्ष

यदि तपाई घर अथवा अफिस बनाउदै हुनुहुन्छ वा आफ्नो घरमा वस्तुको दोष अनुभव गरिरहनु भैरहेको छ भने माथिका ३० वास्तुशास्त्रका नियमहरुलाई ध्यानमा राख्नुहोला। यी नियमहरु पालना गर्दा जीवनमा सकारात्मक परिवर्तन , शान्ति र आर्थिक समृद्धि प्राप्त गर्न सकिन्छ।