डा. उत्तम उपाध्याय न्यौपाने: ज्योतिष, वास्तु, र आध्यात्मिक क्षेत्रका एक विशिष्ट व्यक्तित्व
१. परिचय: डा. उत्तम उपाध्याय न्यौपाने
डा. उत्तम उपाध्याय न्यौपाने नेपालको ज्योतिष तथा वास्तुशास्त्रको क्षेत्रमा एक सुपरिचित नाम हो। उहाँले ज्योतिष र वास्तुको गहन अध्ययन तथा अभ्यास मार्फत यस क्षेत्रमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउँदै आउनुभएको छ। परम्परागत ज्ञानलाई समसामयिक सन्दर्भमा प्रस्तुत गर्ने उहाँको शैलीले गर्दा उहाँलाई व्यापक रूपमा चिनिन्छ। उहाँको विशेषज्ञता केवल शास्त्रीय ज्ञानमा मात्र सीमित नभई, त्यसलाई व्यावहारिक जीवनमा उतार्ने र जनमानसमा सरल भाषामा पुर्याउने कुरामा पनि देखिन्छ। विभिन्न सञ्चार माध्यमहरू मार्फत उहाँले ज्योतिष, वास्तु, र सनातन धर्मका विविध पक्षहरूलाई उजागर गर्दै आउनुभएको छ, जसले उहाँलाई एक आधुनिक आध्यात्मिक चिन्तक र सञ्चारकर्मीको रूपमा समेत स्थापित गरेको छ। उहाँको कार्यले परम्परागत शास्त्रहरूको संरक्षण र संवर्द्धनमा टेवा पुर्याएको छ भने नयाँ पुस्तालाई यी विषयहरूप्रति आकर्षित गर्न पनि मद्दत गरेको छ।
२. डा. न्यौपानेको बहुआयामिक विशेषज्ञता: एक समग्र दृष्टि
डा. उत्तम उपाध्याय न्यौपानेको व्यक्तित्व र विशेषज्ञता कुनै एक क्षेत्रमा मात्र सीमित छैन। उहाँ ज्योतिष र वास्तुका प्रकाण्ड विद्वान हुनुका साथै एक कुशल लेखक, प्रभावशाली टेलिभिजन प्रस्तोता, र सामाजिक-धार्मिक चिन्तक एवं पुराणवाचकको रूपमा समेत परिचित हुनुहुन्छ। उहाँको ज्ञानको दायरा फराकिलो छ, जसमा प्राचीन पूर्वीय दर्शन, ज्योतिषीय गणना, वास्तु सिद्धान्त, र धार्मिक अनुष्ठानका विधिहरू समावेश छन्।
ज्योतिषशास्त्रमा उहाँले ग्रह-नक्षत्रको चाल र तिनले मानव जीवनमा पार्ने प्रभावको सूक्ष्म विश्लेषण गर्नुहुन्छ। उहाँका राशिफल तथा ज्योतिषीय परामर्शहरूले धेरैलाई मार्गदर्शन प्रदान गरेका छन्। वास्तुशास्त्रमा उहाँको दखल घर, कार्यालय, तथा व्यावसायिक प्रतिष्ठानहरूको निर्माण र आन्तरिक सजावटमा सकारात्मक ऊर्जा प्रवाह गराउने सिद्धान्तहरूमा केन्द्रित छ। उहाँले वास्तुका जटिल नियमहरूलाई सरलीकृत रूपमा प्रस्तुत गर्दै तिनको व्यावहारिक प्रयोगमा जोड दिनुहुन्छ।
लेखनको क्षेत्रमा पनि डा. न्यौपानेको योगदान उल्लेखनीय छ। उहाँद्वारा लिखित पुस्तकहरू तथा विभिन्न अनलाइन माध्यमहरूमा प्रकाशित लेखहरूले ज्योतिष, वास्तु, र हिन्दू धर्म-संस्कृतिका विविध पक्षहरूलाई समेटेका छन्। उहाँका रचनाहरू पाठकहरूलाई ज्ञान प्रदान गर्नुका साथै आध्यात्मिक चेतना अभिवृद्धि गर्नमा पनि सहयोगी सिद्ध भएका छन्। टेलिभिजन कार्यक्रमहरू मार्फत उहाँले आफ्नो विचार र ज्ञानलाई अझ व्यापक दर्शकसम्म पुर्याउन सफल हुनुभएको छ। उहाँको प्रस्तुति शैली सरल, सहज, र बोधगम्य हुने भएकाले आम दर्शकले पनि ज्योतिष र वास्तु जस्ता गहन विषयहरूलाई सजिलै बुझ्न सकेका छन्। यसका अतिरिक्त, उहाँले सामाजिक-धार्मिक कार्यक्रमहरूमा पुराणवाचन तथा प्रवचनको माध्यमबाट आध्यात्मिक सन्देश प्रवाह गर्दै आउनुभएको छ, जसले समाजमा नैतिक मूल्य-मान्यता र सांस्कृतिक जागरण ल्याउन मद्दत पुर्याएको छ। उहाँको टिकटक जस्ता सामाजिक सञ्जालमा पनि सक्रियता देखिन्छ, जहाँ उहाँले राशिफल, धार्मिक जानकारी र शुभकामना सन्देशहरू प्रस्तुत गर्नुहुन्छ। यी सबै पक्षहरूले डा. न्यौपानेलाई एक बहुआयामिक र प्रभावशाली व्यक्तित्वको रूपमा स्थापित गर्दछ।
३. वास्तुविज्ञानमा डा. न्यौपानेको विशेषज्ञता र योगदान
डा. उत्तम उपाध्याय न्यौपाने वास्तुविज्ञानको क्षेत्रमा एक स्थापित र सम्मानित नाम हो। उहाँले वास्तुशास्त्रको परम्परागत ज्ञानलाई आधुनिक जीवनशैली र निर्माण प्रविधिसँग जोड्दै यसको व्यावहारिक प्रयोगमा जोड दिनुभएको छ। उहाँको वास्तुसम्बन्धी विशेषज्ञता सैद्धान्तिक ज्ञान र व्यावहारिक अनुभव दुवैमा आधारित देखिन्छ। उहाँले वास्तुका प्राचीन सिद्धान्तहरूको गहिरो अध्ययन गर्नुका साथै तिनलाई समकालीन आवश्यकताअनुसार परिमार्जन र प्रयोग गर्ने दिशामा महत्वपूर्ण कार्य गर्नुभएको छ।
उहाँको वास्तु विशेषज्ञताको एक महत्वपूर्ण प्रमाण उहाँद्वारा सह-लिखित “वास्तु पिरामिड” नामक पुस्तक हो, जुन सनातन प्रेसबाट प्रकाशित भएको छ। यो पुस्तकले वास्तुशास्त्रमा पिरामिडको प्रयोग, त्यसको ऊर्जा प्रभाव र दोष निवारणमा पिरामिडको भूमिकाबारे विस्तृत जानकारी प्रदान गर्ने देखिन्छ। पिरामिड वास्तुमा ऊर्जा सन्तुलन र नकारात्मक प्रभावहरूलाई कम गर्न प्रयोग गरिने एक महत्वपूर्ण उपकरण मानिन्छ, र यस विषयमा केन्द्रित पुस्तकले डा. न्यौपानेको गहन अनुसन्धान र विशेषज्ञतालाई झल्काउँछ।
यसका अतिरिक्त, डा. न्यौपानेले विभिन्न व्यक्ति तथा संस्थाहरूलाई वास्तु परामर्श सेवा प्रदान गर्दै आउनुभएको छ। विशेषगरी, एनआईसी एसिया बैंक जस्तो प्रतिष्ठित वित्तीय संस्थामा उहाँ ज्योतिष तथा वास्तु सल्लाहकारको रूपमा कार्यरत रहनुले उहाँको व्यावसायिक दक्षता र विश्वसनीयतालाई पुष्टि गर्दछ। ठूला व्यावसायिक प्रतिष्ठानहरूले आफ्नो कार्यस्थलमा सकारात्मक ऊर्जा, कर्मचारीहरूको उत्पादकत्व वृद्धि, र समग्र सफलताका लागि वास्तु सिद्धान्तहरू अपनाउने क्रम बढ्दो छ, र यस्तोमा डा. न्यौपाने जस्ता विज्ञहरूको भूमिका महत्वपूर्ण हुन्छ। प्रयोगकर्ताको प्रश्नमा उल्लेख भएअनुसार, उहाँले ठूला होटलदेखि लिएर अन्य व्यवसायहरूको वास्तु डिजाइन तथा वास्तु निवारणमा पनि संलग्नता जनाउनुभएको छ, यद्यपि यसको विस्तृत विवरण सार्वजनिक रूपमा कम उपलब्ध छ।
उहाँले वास्तुलाई केवल निर्माणको प्राविधिक पक्षमा मात्र सीमित नराखी, यसलाई घर डिजाइन (housedesign) र वास्तुकला (architecture) जस्ता आधुनिक अवधारणाहरूसँग जोडेर प्रस्तुत गर्ने प्रयास गर्नुभएको देखिन्छ। उहाँको “वास्तु इन्जिनियरिङ” नामक टेलिभिजन कार्यक्रमको अवधारणा (प्रयोगकर्ताको प्रश्नमा उल्लेखित) ले पनि वास्तुलाई समकालीन निर्माण अभ्यासहरूसँग एकीकृत गर्ने उहाँको दृष्टिकोणलाई सङ्केत गर्दछ। यसरी, डा. न्यौपानेले वास्तुविज्ञानलाई एक जीवन्त र गतिशील शास्त्रको रूपमा विकास गर्न महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउनुभएको छ।