शिला प्रमाण वास्तुशास्त्रअनुसार: घर निर्माणमा शिलाको आकार, नियम र महत्व
Shila Praman in Vastu Shastra | शिला प्रमाण वास्तुशास्त्रअनुसार
घर निर्माणमा जग सबभन्दा महत्वपूर्ण आधार हो। Shila Praman in Vastu Shastra अनुसार जगमा राखिने शिला केवल भौतिक संरचना होइन, धार्मिक र सांस्कृतिक दृष्टिले पनि महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। शास्त्रमा घर, मन्दिर वा कुनै पनि भवनमा प्रयोग हुने शिलाको आकार, नियम र महत्व स्पष्ट रूपमा उल्लेख गरिएको छ।
यस लेखमा डा. उत्तम उपाध्याय (नेपालका विख्यात ज्योतिषी एवं वास्तुशास्त्री) ले शिला प्रमाण सम्बन्धी शास्त्रीय दृष्टिकोण, यसको व्यवहारिक प्रयोग र यसको धार्मिक महत्वबारे व्याख्या गर्नुभएको छ।
शिला प्रमाण वर्णअनुसार
वास्तुशास्त्रमा शिलाको माप प्रत्येक वर्ण अनुसार फरक–फरक तोकिएको छ। यसलाई परम्परागत समाज व्यवस्थासँग सम्बन्धित गरिएको छ।
| वर्ण | लम्बाइ (अङ्गुल) | चौडाइ (अङ्गुल) | उचाइ (अङ्गुल) |
|---|---|---|---|
| ब्राह्मण | २१ | १०.५ | ५.२५ |
| क्षत्रिय | १७ | ८.५ | ४.२५ |
| वैश्य | १३ | ६.५ | ३.२५ |
| शूद्र | १ | ४.५ | २.२५ |
👉 यसरी, प्रत्येक वर्णअनुसार शिलाको माप फरक राखिएको छ, जसले समाजको परम्परागत व्यवस्थासँग सम्बन्धित दार्शनिक आधारलाई देखाउँछ।
आजको प्रयोगमा शिला प्रमाण
आजभोलि शास्त्रीय मापदण्ड अनुसार शिला प्रयोग गर्ने परम्परा घट्दै गएको छ। तर पनि आधारको रूपमा शिलाको महत्व कायम छ।
-
ढुङ्गाको घरमा – पाषाण शिला नै जगमा राखिन्छ।
-
पहाडी घरमा – ढुङ्गा नै शिलाको रूपमा प्रयोग हुन्छ।
-
इँटाको घरमा – इँटा शिलाको स्थानमा प्रयोग हुन्छ।
-
काठको घरमा – शिला वैकल्पिक रूपमा राख्न सकिन्छ।
जगमा पाँच शिलाको महत्व
घरको जगमा राखिने पाँच शिला विशेष महत्वका हुन्छन्।
-
ती बलिया र दोषरहित हुनुपर्छ।
-
लम्बाइ, चौडाइ र उचाइ शास्त्रीय मापभन्दा बढी वा कम हुनु हुँदैन।
-
कालो शिला प्रयोग नगर्न सिफारिस गरिएको छ, किनभने यसले अशुभ फल दिन्छ भन्ने विश्वास छ।
निष्कर्ष
Shila Praman in Vastu Shastra अनुसार घरको जगमा राखिने शिला केवल इन्जिनियरिङ्ग संरचना नभई धार्मिक, दार्शनिक र सांस्कृतिक दृष्टिले पनि महत्त्वपूर्ण छ। सही मापदण्डअनुसार शिला प्रयोग गर्दा घर मजबुत, विघ्न–बाधारहित र दीर्घकालीन हुन्छ भन्ने विश्वास परम्परागत रूपमा रहिआएको छ।
Frequently Asked Questions (FAQs)
Q1: Shila Praman in Vastu Shastra भनेको के हो?
👉 घर वा भवनको जगमा प्रयोग हुने शिलाको सही माप र नियमलाई शिला प्रमाण भनिन्छ।
Q2: शिलाको माप फरक–फरक किन तोकिएको छ?
👉 वर्णअनुसार सामाजिक र दार्शनिक आधारमा फरक माप तोकिएको हो।
Q3: आजकल के शास्त्रीय शिला प्रयोग हुन्छ?
👉 प्रायः उपलब्ध ढुङ्गा वा इँटा नै शिलाको रूपमा प्रयोग हुन्छ।
Q4: किन कालो शिला प्रयोग नगर्न भनिएको छ?
👉 कालो शिलाले अशुभ परिणाम ल्याउँछ भन्ने विश्वास छ।
Q5: शिला प्रमाण अनुसार घर बनाउनाले के लाभ हुन्छ?
👉 यसले घरलाई स्थायित्व, शुभ फल र दीर्घकालीन मजबुती दिन्छ भन्ने धारणा छ।
Book Your Vastu Consultation with Dr. Uttam Upadhyaya
📞 Phone: +977-9851086213, +977-9851071080
📧 Email: vaastulochan@gmail.com
🏢 Address: Pinglasthan, Bijay Chowk, Kathmandu
📺 Featured on: Kantipur TV, Nepal Television
🏦 Official Astrology Consultant: NIC ASIA BANK