दिशा निर्धारण वास्तुशास्त्रमा अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिन्छ, किनभने दिशाहरूको सही जानकारी बिना कुनै पनि भवन निर्माण शुभ र सफल मानिँदैन। विभिन्न दिशा र कोणहरूको ज्ञान लिएर मात्र सही ऊर्जा प्रवाह सुनिश्चित गर्न सकिन्छ। यस लेखमा, हामी तपाईंलाई कम्पास प्रयोगबाट दिशा निर्धारण गर्ने विधि र त्यससँग सम्बन्धित कोणीय विभाजनको सम्पूर्ण प्रक्रिया स्पष्ट रूपमा बुझाउनेछौं।

दिशा–बोधक यन्त्र (कम्पास) प्रयोग
कुनै स्थान वा भूखण्डको दिशा पत्ता लगाउन, सबैभन्दा पहिले कम्पास लाई त्यस क्षेत्रको केन्द्रमा राखिन्छ। त्यसपछि त्यसले देखाउने उत्तर–दक्षिण रेखाको आधारमा सबै चारवटा मुख्य दिशा (पूर्व, पश्चिम, उत्तर, दक्षिण) निर्धारण गरिन्छ।
कोणीय मापनद्वारा निर्धारण
-
उत्तरबाट दक्षिणसम्म सीधा रेखा तानी भूखण्डलाई दुई भागमा विभाजित गरिन्छ।
-
त्यसपछि भूखण्डको केन्द्रबाट पूर्व–पश्चिम दिशामा २२.५ डिग्रीको कोणमा रेखा तानिन्छ।
-
त्यस आधारमा अन्य कोणहरू (ईशान, वायव्य, नैऋत्य, आग्नेय) ४५ डिग्रीमा निर्धारण हुन्छन्।
-
यसले ८ दिशाहरूको सटीक स्थान निर्धारण गर्न मद्दत गर्दछ।
दिशा विभाजनको वैकल्पिक विधि
भूखण्ड वा कोठाको भित्री भागलाई पाँच बराबर टुक्रामा विभाजन गरी पनि दिशा निर्धारण गर्न सकिन्छ:
पूर्व दिशा:
-
मध्य भाग = मध्य–पूर्व
-
बायाँ दुर्ई भाग = पूर्वी ईशान
-
दायाँ दुर्ई भाग = पूर्वी आग्नेय
उत्तर दिशा:
-
मध्य भाग = मध्य–उत्तर
-
बायाँ दुर्ई भाग = उत्तरी वायव्य
-
दायाँ दुर्ई भाग = उत्तरी ईशान
अन्य दिशाहरू पनि यस्तै तरिकाले पाँच–पाँच भागमा वर्गीकृत गर्न सकिन्छ।
उदाहरण: वर्गाकार भूखण्ड
अरू पनि पढ्नुस्
माथिको चित्रअनुसार वर्गाकार भूखण्डलाई स्पष्ट आठ दिशाहरू — उत्तर, दक्षिण, पूर्व, पश्चिम, वायव्य, ईशान, नैऋत्य, आग्नेय — मा बाँड्न सकिन्छ। यसमा मध्य ब्रह्मस्थान लाई सबै दिशाहरूको केन्द्र मानिन्छ।
दिशा निर्धारण सही रूपमा गर्नु घर, कार्यालय वा मन्दिरजस्तो कुनै पनि संरचना बनाउँदा अत्यावश्यक छ। वास्तुशास्त्र अनुसार सन्तुलित र सकारात्मक ऊर्जा सन्तुलन ल्याउनको लागि दिशाहरूको ज्ञान आवश्यक हुन्छ। कम्पासको प्रयोग र कोणीय मापनको विधि अनुसरण गरी तपाईंले सटीक दिशा पत्ता लगाउन सक्नुहुन्छ।
नेपालको बेस्ट ज्योतिषी एप्प: meronepal.app